Spiritualiteit is hot. Kijk naar tijdschriften als Happinez en Yoga. Ook het bedrijfsleven lijkt meer en meer te gaan zweven. Denk bijvoorbeeld aan de voormalige Unilever-baas Tex Gunning, maar ook aan de leerstoel Business Spiritualiteit aan Nijenrode. Waarom moet dat? En kan iemand misschien een einde maken aan die onzin?
Het begint eigenlijk al bij het begrip spiritualiteit. Niemand kan mij goed uitleggen wat het nou precies inhoudt en dat zouden je haren eigenlijk al recht overeind moeten doen staan. Volgens de Nederlandse Wikipedia heeft het in elk geval iets te maken met ‘het bewustzijn dat de menselijke ziel of het menselijke innere zijn oorsprong heeft in een goddelijke of andere transcendentie of in relatie staat tot een hogere werkelijkheid.’ He, dat is gek, ik dacht dat het fabeltje van een menselijke ziel al lang door de wetenschap was doorgeprikt. En de laatste keer dat we in de ruimte keken, was er nergens enig goddelijk of transcendent leven te bekennen.
Dat klinkt misschien een beetje flauw. En ongetwijfeld zal de spirituele kerk beweren dat ik dat alleen maar zeg omdat ik mijn ware zelf nog niet heb ontdekt en nog teveel ratio ben. Maar dat is nou precies mijn punt. Ik heb een boek geschreven over filosofie voor managers omdat ik vind dat mensen hun verstand meer moeten gaan gebruiken. Denk toch eens na! Hoezo hogere werkelijkheid? Dat is toch hetzelfde als geloven dat kaboutertjes bestaan.
Waarom kan de mens niet zonder die onzin? Waarom moet hij zo nodig een geloof hebben om zich aan vast te klampen? Ja, het is waar. Het leven is niet altijd makkelijk. En het valt niet mee om je draai te vinden. Maar om je dan maar over te leveren aan een of andere guru of je chakra’s te laten lezen, gaat toch wel een beetje ver, vind je ook niet?
Toegegeven: als iemand er gelukkig van wordt en anderen niet teveel lastig valt, is er weinig op tegen. Maar dat doen ze niet. Als ware missionarissen proberen ze anderen van hun inzichten deelgenoot te maken. En als je daar tegenin gaat, of als onzin af doet, wordt je ervan beschuldigd onvoldoende in contact te staan met je gevoel. Ze hebben met andere woorden altijd gelijk, ook als ze niet gelijk hebben.
Ik stel voor dat we de bond tegen het zweven oprichten, wij weldenkende mensen. Wie doet er mee?
[...] vind u het gewoon onzin? En is spiritualiteit, zoals Simon betoogt, egoïstisch? Gaat u liever naar de kerk? Of gelooft u op [...]
Discussie » Is spiritualiteit egoïstisch?
1 Nov 08 at 7:02 am
De hang naar zingeving is van alle tijden, maar het is ‘wonderlijk’ dat mensen met een zoektocht en een portie levensvragen die beantwoorden met verklaringen die volledig buiten henzelf staan. Hen van iedere rationele oplossing en van iedere eigen verantwoordelijkheid vrijwaren.
Als je ‘innerlijke hart’ alleen met externe goden/stralingen/engelen etc gevuld kan worden, als je zoveel behoefte hebt om anderen te overtuigen van je waanideeen, dan blijft er van dat ‘innerlijke’ weinig meer over.
Ik kan het alleen maar eens zijn met de filosoferende manager die ferm zegt: ‘ophouden met die onzin’. Richt je bond maar op Ben Kuiken, I’m in!
* reactie op discussie van NRC d.d. 1-11 waarin naar dit artikel verwezen werd. Dacht dat reactie op deze pagina wel aardig zou zijn.
fayle
1 Nov 08 at 1:37 pm
Beste schrijver,
Wat is het probleem? Kom je missionarissen in dagelijks leven tegen, wordt je door ze lastiggevallen?
Verder, voor zover ik weet heeft spiritualiteit niets met geloven, maar ervaren te maken. Als je het niet ervaart hoef je het ook niet te doen. Ik zou je wel aanraden om meer ergens vanaf te weten alvorens te oordelen. Spiritualiteit heeft altijd bestaan; ‘t is volgens mij altijd goed om openminded te blijven; wereld wordt steeds krankzinniger (milieu, oorlogen, haat); misschien is dit de manier om wakker te worden; misschien begint het eerst bij onszelf.
Viktor
2 Nov 08 at 12:42 pm
Maand van de spiritualiteit
In een artikel in NRC snijdt de filosoof Coen Simon hetzelfde punt aan als dit artikel. (zie http://weblogs2.nrc.nl/discussie/2008/11/01/is-spiritualiteit-egoistisch/) Hij heeft het zelfs over ego-religie (ieder zijn eigen god) en noemt spiritualiteit egoistisch. Blijkbaar ben ik niet de enige die zich stoort aan de wild om zich heen grijpende spirituele onzin.
@ eerste reactie: nee, egoistisch kan ik het geloof ik niet vinden. Ik begrijp het gewoon niet. Ik begrijp niet dat weldenkende mensen zich overgeven aan chakra’s, aura’s en meer van die fabeltjes. Ik begrijp ook niet dat weldenkende mensen in een god geloven en zich dan een grijze man voorstellen die ergens in de hemel zit en alles hier regelt. Geloof me, ik heb het geprobeerd, maar ik kan het niet geloven. En dat is precies wat het is: geloof. Maar velen presenteren hun geloof als waarheid en daarmee verliest het zijn onschuldigheid.
Dat is ook meteen een reactie op Viktor: ja, ik word door ze lastig gevallen, ze laten me niet met rust. Het is overal, in vele vormen, en het is zeker niet onschuldig. Want het is een vlucht van deze wereld, van deze realiteit. Zo is een oplossing voor de problemen die u schetst verder weg dan ooit. Ja, ik geloof dat iedereen bij zichzelf te rade moet gaan, maar doe dat dan ook, en vlucht niet in een of andere schijnwerkelijkheid.
@fayle: bedankt voor de steun
Ben Kuiken
Ben Kuiken
3 Nov 08 at 9:14 am
Geloof is verstands-lastering.
Nooit strafbaar geweest, dat moet ook zo maar blijven.
Zij die het bestaan van “boven-menselijke” wezens of “buiten-verstandelijke” fenomenen ontkennen, of zelfs hekelen, zijn trouwens ook gelovigen: zij kunnen de juistheid van hun opvattingen immers net zo min bewijzen als hindoes, christenen, moslims, joden etc. hun geloof
We denken als mens(heid) veel te weten, maar komen er steeds meer achter dat dat niet zo is (de “explosie van onkunde”). Dit pleit voor nederigheid. Voor hen die deze nederigheid niet kunnen of willen opbrengen is er, en zal er altijd blijven, een enorme ruimte om van alles en nog wat te geloven. En op die manier zichzelf de illusie te verschaffen wel antwoorden te weten op al of niet essentiele (levens)vragen.
Tragisch is dat verschillinde geloven niet met elkaar kunnen communiceren omdat er geen verstandelijke/ verstandige argumenten kunnen worden gebruikt. Aristoteles (lang voor Mohammed en J-C) zei het al: geloof verdeelt en wetenschap bindt mensen.
Dit is altijd zo geweest en het zal helaas ook altijd zo blijven.
geert smit
9 Nov 08 at 7:11 pm
Beste schrijver,
Mooi om te zien hoe je met enkele vragen zit, die jezelf tegelijkertijd weerspiegelen. Je eerste vraag is: waarom moet dat?
Klopt, je moet niets. De ander ook niet, maar jij ook niet. Maar omdat je denkt dat het niet moet, ben jij diegene die ervan uitgaat dat het moet. Nietwaar?
Jij vraagt:
Waarom moet hij zo nodig een geloof hebben om zich aan vast te klampen? En geeft aan dat niemand jou precies kan uitleggen wat spiritualiteit inhoudt.
Mijn optiek:
Spiritualiteit en religie kunnen goed samengaan. Spiritualiteit klampt zich juist niet vast aan starre geloofsovertuigingen. Religie kan een richtlijn zijn voor een spirituele ervaring. Spiritualiteit gaat in mijn ogen om het bewustzijn van de diepte, leegte, onbenoembare, goddelijke, liefde (allemaal andere benamingen voor hetzelfde) in jezelf. Het doel van spirituele ontwikkeling, de transformatie van het ego-gerichte bewustzijn, is de persoonlijke zoektocht naar de diepere betekenis en doel van je bestaan, dat buiten de identificatie met vorm, dogma en starre geloofsovertuigingen gaat. Het bewustzijn van zijn staat in andere woorden los van gedachten. Je kunt wel jezelf zoveel mogelijk afvragen en daardoor bewust worden, maar waar wordt je dan bewust van? Precies, van een starre overtuiging. Dat is hetzelfde als een starre geloofsovertuiging. Het is en blijft op die manier allemaal relatief. Ook een werkelijkheid, dat is waar.
Jij stelt:
Spirituele mensen hebben met andere woorden altijd gelijk, ook als ze niet gelijk hebben.
Zolang jij dat denkt, heb je gelijk. Ook jij hebt altijd gelijk. Met andere woorden, heb jij altijd gelijk ook als je niet gelijk hebt. Logisch toch?
Dit is een weerspiegeling van hoe jij eigenlijk over jezelf denkt.
Met vriendelijke groet,
JG
JG
14 Sep 09 at 4:56 pm
Hoewel ik geen manager ben, zou ik toch graag meedoen met uw club tegen de spiritualiteit. Voor mezelf noem ik het “het Ikkisme”. Mensen die zich spiritueel noemen, zijn voornamelijk met zichzelf bezig. Het zou goed zijn om ze links te laten liggen, maar helaas, het worden er steeds meer, het lijkt wel om een besmettelijke ziekte te gaan. Ze zijn hier en daar al begonnen met de geschiedenis te herschrijven, nu is het wachten erop dat ze gaan institutionaliseren.
E.J.
15 Feb 10 at 1:33 pm